Από την Ισμήνη Χαρίλα

Με αφορμή την κυκλοφορία του τέταρτου βιβλίου της, με τίτλο «Οι Γιοι της Γαλανής Κυράς», από τις Εκδόσεις Ψυχογιός, η συγγραφέας Δήμητρα Ιωάννου απαντά στις ερωτήσεις μας και μοιράζεται μαζί μας ενδιαφέρουσες σκέψεις και απόψεις.

Κυρία Ιωάννου στο νέο σας μυθιστόρημα ο αναγνώστης μεταφέρεται στη Σύρο του 19ου αιώνα. Υπήρξε κάποιος ιδιαίτερος λόγος που επιλέξατε αυτό το χρονικό διάστημα;

 Δ.Ι. Τα μέσα του 19ου αι. είναι μια ιδιαίτερα κομβική και πολύ γοητευτική εποχή για την Σύρο. Η Ερμούπολη βρίσκεται σε πλήρη ακμή, μια πόλη με έντονη πολιτιστική ζωή, σχολική εκπαίδευση υψηλού επιπέδου, έντονη θεατρική και καλλιτεχνική κίνηση, λέσχες, συλλόγους, μουσικά καφενεία, καθώς και δραστήριο τύπο. Η αστική ανάπτυξη, ενισχύεται από τη δόμηση νέων κτιρίων που προσδίδουν στην Ερμούπολη το ιδιαίτερο χρώμα της και παράλληλα υπάρχει έντονη εμποροναυτική δραστηριότητα. Όπως καταλαβαίνετε μια τέτοια εποχή δίνει ένα άκρως ενδιαφέρον πλαίσιο σε έναν δημιουργό για να εμπνευσθεί, να κινηθεί και να υφάνει την ιστορία του.

 

«Οι Γιοι της Γαλανής Κυράς» αναφέρονται στο παρελθόν και αποτυπώνετε πραγματολογικά στοιχεία μιας άλλης εποχής. Πόσο εύκολο είναι για έναν συγγραφέα που ζει στο σήμερα να περιγράφει μια μακρινή περίοδο;

Δ.Ι. Για μένα ο βαθμός δυσκολίας της διείσδυσης του δημιουργού σε μια άλλη χρονική περίοδο, έτσι ώστε να τη μεταφέρει πειστικά στον αναγνώστη και τελικά να τον παρασύρει μαζί του στο ταξίδι, βρίσκεται σε άμεση συνάρτηση από το πόσο αγαπά ο ίδιος αυτή τη διαδικασία. Προσωπικά έχω μεγάλη ανάγκη να αρμενίσω σε αλλοτινές εποχές, να ακούσω παλιές ντοπιολαλιές, να βιώσω έθιμα ξεχασμένα, να διερευνήσω ήθη και κώδικες συμπεριφοράς που συνείχαν τις τότε κοινωνίες. Όλη αυτή η διαδικασία είναι μέρος της απόδρασης και της αποσυμπίεσής μου από μια καθημερινότητα πιεστική κι ενεργοβόρα. Έτσι λαχταρώ να γνωρίσω αυτούς τους παλιούς θησαυρούς και να τους γευτώ ως το μεδούλι. Κάθε φορά η ενδελεχής διερεύνηση της εποχής με την οποία ασχολούμαι είναι απολαυστική και αυτό το απόσταγμα κατόπιν περνά αβίαστα στο κείμενο, πλάθοντας την ιστορία και ταξιδεύοντας τον αναγνώστη.

 

Ένα στοιχείο που παρατηρείται είναι το ενδιαφέρον σας για την ιστορία και την παράδοση. Θα θέλατε να μας εξηγήσετε τη μεθοδολογία της έρευνάς σας;

Δ.Ι. Χαίρομαι που λέτε πως μέσα από τα βιβλία μου διαφαίνεται αυτή η αγάπη. Θεωρώ ότι η γλώσσα και η παράδοση είναι ισχυροί θεμέλιοι λίθοι που μας συνέχουν πολιτιστικά ως Έλληνες και συνειδητή προσπάθειά μου είναι να βάλω κι εγώ το λιθαράκι μου προς την κατεύθυνση της διατήρησης, εκτίμησης και ανάδειξής τους. Για να μπορέσω να έρθω σε επαφή και να κάνω κατά το μέγιστο δυνατόν κτήμα μου την πολιτιστική κληρονομιά του εκάστοτε τόπου αρχίζω την έρευνά μου από το διαδίκτυο, όπου ενημερώνομαι και βρίσκω σχετικά βιβλία και υλικό προς μελέτη. Κατόπιν επικοινωνώ με φορείς και ειδικούς που μπορούν να με προμηθεύσουν με επιπλέον βιβλιογραφία και πληροφορίες. Μελετώ και αποδελτιώνω λεξικά του εκάστοτε γλωσσικού ιδιώματος. Τέλος πολύ σπουδαία για μένα είναι η επιτόπια έρευνα που με βοηθά ιδιαίτερα να νιώσω την ενέργεια, να ακούσω τη γλώσσα και να δω ιδίοις όμμασι την παράδοση να ζει και να ανασαίνει στον τόπο όπου γεννήθηκε.

Παρακολουθώντας την εξέλιξη της αφήγησης, ο αναγνώστης αντιλαμβάνεται ότι οι πρωταγωνιστές της ιστορίας αντικαθρεφτίζουν ήρωες παραμυθιών – οι οποίοι είναι μεταμορφωμένοι προοδευτικά σε σύνθετους χαρακτήρες. Το παραμύθι ανάγεται σε μύθο και το ελπιδοφόρο μήνυμά του κατευνάζει την ένταση των γεγονότων. Η διαχείριση επομένως αυτού του στοιχείου οφείλεται στη συνύπαρξη του Καλού και του Κακού που επεξηγείτε στο επιλογικό σας σημείωμα;

 Δ.Ι. Σαφέστατα τα παραμύθια και οι ήρωές τους είναι παρμένοι από την ίδια τη ζωή. Κάποιες γραμμές απλοποιούνται, ενώ μπαίνει το στοιχείο της υπερβολής και των διδαγμάτων που θα μιλήσουν στην παιδική ψυχή. Στο βιβλίο, όπως αναφέρεις κι εσύ, οι πρωταγωνιστές είναι πολύ πιο σύνθετοι και πολύπλοκοι, ενώ διάγουν βίους κάθε άλλο παρά ανθόσπαρτους. Αγωνίζονται και υποφέρουν, ενώ για μερικούς από αυτούς το τέλος δεν είναι καν ευτυχισμένο, όπως συμβαίνει στα παραμύθια. Επίσης κάποιους θα τους χαρακτήριζα «γκρίζους», καθώς δεν είναι ξεκάθαρα «καλοί» ή «κακοί». Ενσωματώνουν και τα δύο αντιθετικά αυτά στοιχεία και παλεύουν με τον ίδιο τους τον εαυτό. Παρόλα αυτά η τελική επιλογή του δρόμου στον οποίο θα βαδίσουν και η συστράτευσή τους με το σκοτάδι ή το φως είναι τελικά ο καταλύτης που θα ξεκαθαρίσει καταστάσεις και σε κάποιους από αυτούς θα φέρει τη λύτρωση, τη γαλήνη και τον αναπαμό της ψυχής.

 

Η ύπαρξη του Θεού και η στήριξή του σε όσους πιστεύουν σε Αυτόν, αλλά και η θρησκευτικότητα ενέχουν σημαντική θέση στο βιβλίο σας. Ως Δήμητρα θεωρείτε ότι υπάρχουν αόρατες μορφές που προστατεύουν όσους είναι αδύναμοι και που απονέμουν δικαιοσύνη για όσους αδικούνται;

 Δ.Ι. Ως Δήμητρα έχω τη βαθύτατη πεποίθηση πως ότι σπείρεις θα θερίσεις και για αυτό ζω και πορεύομαι, προσέχοντας να μην κάνω ποτέ στους άλλους αυτό που δε θα ήθελα να κάνουν εκείνοι σε μένα. Έχω την αίσθηση πως αυτή η αρχή μοιραία περνά και στα κείμενά μου. Πιστεύω πως η συνειδητή επιλογή της αγάπης και του σεβασμού προς τον συνάνθρωπο φωτίζει το μονοπάτι της ζωής μας, ενώ ο εγωισμός, η απληστία και τα σκοτεινά συναισθήματα καταρρακώνουν την ψυχή και καταποντίζουν την ελπίδα. Κι ενώ είμαστε πεπερασμένα όντα και κανείς μας δε μπορεί να απαντήσει με βεβαιότητα τι υπάρχει στην αντίπερα αθέατη όχθη, νιώθω ότι υπάρχουν ανυπέρβλητοι συμπαντικοί νόμοι και κανόνες που διατηρούν τις ισορροπίες, ρυθμίζουν καταστάσεις, δίνουν λύσεις αλλά και μαθήματα με τρόπους που εμείς οι άνθρωποι ίσως δε μπορούμε καν να κατανοήσουμε ή να εξηγήσουμε, αποκαθιστώντας κάθε φορά την τάξη.

 

Πόθος αιμομιξίας – άνομα πάθη που καταλήγουν σε εγκληματικές πράξεις.  Και όλα αυτά διαδραματιζόμενα σε μια εποχή που η καλή κοινωνική εικόνα ήταν εξαιρετικά σημαντική. Η κάλυψη των παραβατών ήταν τελικά ευκολότερη τότε ή σήμερα;

Δ.Ι. Σκεπτόμενη την ερώτηση σου, διαπιστώνω πως για μένα στην ουσία δεν έχει τόσο σημασία η κάλυψη της παράβασης, αν αυτή έχει επιλεγεί, αποφασιστεί και τελικά διαπραχθεί. Σημασία έχει η εξυγίανση της ανθρώπινης ψυχής, ούτως ώστε να μην οπισθοχωρεί και να μη συντονίζεται με άγρια και σκοτεινά ένστικτα αλλά να προοδεύει και να εξυψώνεται σε υψηλότερες δονήσεις που οδηγούν στην διαφάνεια, στην καλοσύνη, στην αρμονία, στην ανθρωπιά, στο σεβασμό, στην αγάπη.

 

Ορισμένοι ισχυρίζονται ότι κάθε βιβλίο είναι ένα προσωπικό στοίχημα του συγγραφέα με τον εαυτό του. Συμφωνείτε με αυτήν την άποψη;

 Δ.Ι. Μέχρι στιγμής δεν έχω βιώσει τη συγγραφή των βιβλίων μου ως στοίχημα. Περισσότερο το βιώνω ως ‘ταξίδεμα’ με πολλά στοιχεία που πρέπει να εργαστεί κανείς με υπομονή και μεράκι για να τα εντάξει στο σύνολο και να συνθέσει αρμονικά το τελικό αποτέλεσμα. Σε κάθε βιβλίο το μυαλό οφείλει να σκέφτεται και η καρδιά να αφήνεται να νιώθει, όλα σε σωστές δόσεις, σε μια ισορροπία ευαίσθητη και μια αλληλεπίδραση σχεδόν χορευτική. Εφόσον έχω μελετήσει καλά και προετοιμάσει όλα τα πολύτιμα συστατικά της κάθε ιστορίας, αφήνομαι στη ροή. Και τότε ξεκινά το ταξίδι… Και είναι μαγικό…!

 

Και μια τελευταία ερώτηση ολοκληρώνοντας τη συζήτησή μας. Στο σημείωμα σας προς τους αναγνώστες αναφέρετε ότι οι ήρωες «διαλέγουν τελικά αν θα επιτρέψουν στο φως να γεμίσει, να καθάρει και να αγαλλιάσει την ψυχή τους ή θα την τραυματίσει ανεπανόρθωτα το ζοφερό σκοτάδι». Το παρόν μας είναι δύσκολο και αντιφατικό. Πιστεύετε ότι βρισκόμαστε κοντά στην αγαλλίαση της ψυχής ή θα συνεχίσει το σκοτάδι να ρίχνει το πέπλο του στην ανθρωπότητα;

 Δ.Ι. Μακάρι να είχα την απάντηση σε αυτό το ερώτημα θα ήταν πολύ πιο εύκολη η ζωή μου και η ζωή των γύρω μου. Ένας από τους βασικότερους νοηματικούς άξονες του βιβλίου είναι πως είναι ανθρωπίνως αδύνατο να ελέγξουμε ή να αποφύγουμε τις δύσκολες καταστάσεις που προκύπτουν στο δρόμο μας, για λόγους που δε γνωρίζουμε, δεν ευθυνόμαστε και δεν έχουμε κάνει τίποτα για να προκαλέσουμε.

Το μόνο που μπορούμε να αντιτάξουμε σε τέτοιες περιπτώσεις είναι η δύναμη και η καθαρότητα της ψυχής και το μόνο που έχει τελικά σημασία είναι αν θα παλέψεις για τα πιστεύω και τις αξίες σου κι αν θα αγωνιστείς να σταθείς όρθιος στις δυσκολίες. Το παν είναι να μη λυγίσεις, να μην αλλοιωθείς, να μη διαβρωθείς. Αυτό που έχω παρατηρήσει μέσα από τη δουλειά μου ως ψυχοθεραπεύτρια είναι πως ο άνθρωπος είναι ικανός να διατηρήσει τη γαλήνη και τις ισορροπίες του ακόμα και μέσα σε δύσκολες καταστάσεις. Θέλει μεγάλο αγώνα για να νικήσεις τα άγρια τέρατα του φόβου και του θυμού αλλά είναι εφικτό, όταν συντονίζεσαι με τη δύναμη της θέλησης. Τότε τα παθήματα χρεώνονται ως δώρα σε άσχημα περιτυλίγματα που έρχονται να μας διδάξουν, να μας ανοίξουν τα μάτια και τελικά να μας εξελίξουν.

Κυρία Ιωάννου σας ευχαριστούμε πολύ για την παρουσία σας στο Writer’s Gang.

Μεγάλη χαρά και για μένα η συνομιλία μας. Ένα θερμό ευχαριστώ για τις τόσο ενδιαφέρουσες και διαφορετικές ερωτήσεις. Εύχομαι πολλές και μεγάλες επιτυχίες σε σένα και στο Writer’s Gang, αγαπημένη μου Ισμήνη!

Please follow and like us:

Comments

comments